جنگ
جنگل سیاه
صدای غرّش طیّارههای بمبافکن
صفیر پرش خمپارههای تانکشکن
لهیب آتش و باروت توپهای چُدن
نهیب حملۀ فرماندهان ز دشت و دمن
به هم بپیچد و با یک صدا بگوید هان
اساس کاخ ستم باد سربهسر ویران
*
تمام شاخۀ خشک درختهای کهن
گرفته بار ز برفی سپید و شاخهشکن
چو قدخمیده کهنسالهای لاغرتن
و یا چو روح بزرگ مدافعین وطن
که گشتهاند فدایی راه آزادی
که تا خراب شود کاخ ظلم و بیدادی
به روی خار و خس و برگهای پژمرده
میان جنگل آرام و ساکت و مرده
که شاخههاش همه سر به هم برآورده
شکاف خورده همه ساقههای افسرده
رسد به دیده از آن دور، منجمد رودی
گرفته است تو گویی فراز آن دودی
به روی خار و خس و برفهای سرد زمین
کنار شیب، سوی رودخانه، آن پایین
فتاده لولهای از توپهای پولادین
دو چرخ آهن با یک مسلسل سنگین
فتاده پنج نفر کشته، پای این آلات
فلک شدهست زد دیدار این فجایع، مات
یکی گلوله به قلبش شدهست جایگزین
ز زخم او چکد آهسته خون به روی زمین
یکی دگر که ز خون گشته، چهرهاش رنگین
دو پای اوست به بالا، سرش سوی پایین
سه مرد جنگی دیگر، به وضعهای دگر
نهادهاند سرِ خود به سیمگون بستر
کنار دیگر این جنگل سیه، آنجا
که شاخههای درختان، شکسته از بالا
به چشم میرسد از دور، یک هواپیما
که واژگون شده افتاده بر زمین، ز هوا
شکسته آهن چندی فقط از آن برجاست
هنوز از موتورش دود و شعلهای پیداست
کنار دیگر آنجا که اندکی تار است
ز جای پای زنی روی برف آثار است
ز دور سایۀ لرزندهای که سیّار است
روان بهسرعت، زین جنگل پُر اسرار است
نموده تکیه بر این سایه، سایهای دیگر
نهاده است توگویی به سینۀ او سر
ز بعدِ چندی، این سایهها نهان گردید
دوباره سخت ببارید برفهای سپید
تمام روی زمین را ز خویشتن پوشید
چنان که دیده به غیر از سپید هیچ ندید
پس از دقیقهای از آن مناظر خونین
نبود یک اثر کوچکی به روی زمین
○ حملۀ شبانه
دو پای محکم یک پاسدار با پوتین
ز خود اثر بنهد روی برفهای زمین
ز پشت اوست عیان، کولهپشتیای سنگین
نهاده بر سر خود یک کلاه پولادین
که بند چرمی آن را به چانه افکنده
قطار پُر ز فشنگی به شانه افکنده
به دستهاش تفنگی ظریف و خودکار است
پی حراست بیمارخانه، بیدار است
عیان ز پشت سرش سیمهای پُر خار است
عمارتی ز پس سیمها پدیدار است
ز دور، نالۀ شیپور خواب میآید
به کوه خورده و زآن پس جواب میآید
در این محیط غمانگیز، و اندرین صحرا
که یافتهست خداوندِ جنگ، استیلا
اگر چه روز، فضایش پُر است از غوغا
ز ترس حملۀ پیدرپی هواپیما
به شب، نه پرتوی از روزنی بوَد پیدا
سکوت مرگ بر این صخره گشته حکمروا
صدای ناله و فریادهای مجروحین
که خفتهاند بر این تختها به حال غمین
تأثر آورد و شخص را کند بدبین
به هرچه جنگ بوَد در تمام روی زمین
ولی نه، این غلط است ار که ما شویم خموش
صدای نالۀ درماندگان بدرّد گوش
اگر چه صلح و صفا ایدهآل اصلی ماست
بباید از پی دفع ستمگری برخاست
وگرنه تا اثری از ستمگران برجاست
سخن ز صلح و صفا، راستی که عین خطاست
به آنکه دشمن صلح است جنگ باید کرد
به زور خویش بر او عرصه تنگ باید کرد
*
صدای روحنواز ویالونی از دور
در این محیط غمانگیز افکند شر و شور
ستاده دخترکانی قشنگتر از حور
برای اینکه به بیمارها دهند سرور
به چابکی بگذارند جملگی با هم
به زخم ظاهری و زخم قلبها مرهم
ز زیر جامه سپید، این پرستاران
لباس پشمی سربازی است خوب، عیان
زمان صلح و صفا گر زن است راحت جان
زمان جنگ ببین فکر زن بوَد این سان
به بر نموده لباس قشنگ سربازی
که تا چو مرد به دست آورد سرافرازی
به روی تخت، جوانی هوانورد متین
بخفته وزان زخم دست خود غمگین
چرا که دوخته بودندگوییاش به زمین
دگر کجا به سر دشمنان چنان شاهین
فرود آید و ویران کند ز بمباران
اساس ابنیۀ محکم ستمکاران
نشسته دخترکی در کنار این افسر
قشنگ و بانمک و خوشگل و نکومنظر
به او نگاه کند با دو چشم آبیِ تر
جوان هم از اثر این نگاه پُر ز شرر
دو چشم خویش به او دوزد و زند لبخند
دهد به او دل و آساید از سپهر بلند
در آن زمان که همین مرد با هواپیما
فتاد بر سر شاخ درختها ز هوا
گرفت آتش طیّاره، سوخت سرتاپا
زمین فتاد بهسختی جوانک زیبا
در آن حوالی میگشت دخترک ز قضا
به دوش خویشتن افکند این جوانک را
هزار متر در آن برف سرد ره پیمود
که تا به اینجا آوردش و کمی آسود
خودش معالجهاش کرد تا که دیده گشود
نگاهی از سر دلدادگی به بنمود
جوان که اینهمه مهر و وفا از او میدید
ز درد رسته و از فرط شوق میخندید
به روی چهرۀ زیبای آن جوان قشنگ
خمیده میشد آهسته چهرهای گلرنگ
دو رُخ هنوز به هم نارسیده بود که زنگ
خبر نمود که شد شعلهور شرارۀ جنگ
صدای غرّش طیّارهها به گوش آمد
به خواب رفته، خداوند جنگ هوش آمد
شد آن عمارت، آن جایگاه بیماران
ز بمبهای پیاپی به لحظهای ویران
دو ساعتی چو گذشت از غریو بمباران
ز پشت تپه همان دیدهور که بود نهان
عیان شد و نظر افکند بر یمین و یسار
ندید هیچ ز وحشت فرار کرد فرار…
(1370- 1303)
از کتاب شاعران ایران و هجوم متفقین





