اخگر انفجار
مقالهرسانی
چهار پاکت جداگانه برای چاپ در چهار روزنامه (آیندگان، اطلاعات، رستاخیز و کیهان) را علی غفاری، رئیس دفتر وزیر دربار، در حاشیهٔ کنگرهٔ حزب رستاخیز به داریوش همایون تحویل میدهد. روایت همایون از آن روز چنین است:
«… من فقط شنیده بودم که [امام] خمینی حمله کرده است و در مسجد ارگ یک مجلسی گرفتهاند و باز هم حمله و انتقاد شدید و بعد هم انتشار یک مطلبی که ساواک [مصطفی خمینی را] کشته و به دستور شاه کشتند و از این صحبتها.
فردایش تلفن میشود به دفتر من. هویدا گفت که مطلبی هست [محمّدرضا شاه پهلوی] فرمودند که هرچه زودتر در یکی از روزنامهها چاپ بشود.
قبل از اینکه من در وزارت اطلاعات شروع به کار کنم، از نخستوزیری مستقیماً مقالات را میفرستادند برای روزنامهها. من که آمدم به وزارت اطلاعات [و جهانگردی] دیدم که از دربار مستقیماً مقاله برای روزنامهها میفرستند، گفتم به وزیر دربار که این صحیح نیست و یک هماهنگی و تمرکزی باید وجود داشته باشد.
قرار شد مطالبی را که میخواهند بفرستند از طریق وزارت اطلاعات چاپ بشود، که این [مقاله] را هم فرستادند. من آن روز در کنگرهٔ حزب رستاخیز [در ورزشگاه آریامهر که امروز آزادی نام دارد بودم]، فردایش یا همان روز، خلاصه شرکت داشتم و رئیس کمیسیون اساسنامه بودم.
قرار بود اساسنامهٔ حزب را تغییر بدهم و دوباره آموزگار بتواند دبیرکلّ بشود و خیلی گرفتار [بودم]. آنجا ایستاده بودم داشتم با یکی دو تا صحبت میکردم که علی غفاری، رئیس دفتر هویدا، آنهم اسمش علی بود، آمد و یک پاکت سفیدرنگ بزرگی را به من داد و رویش هم همانوقت نگاه نکردم، یک برچسب گِرد با آرم شاهنشاهی بود.
داد به من و گفت همانی است که آقای وزیر دربار گفتند. من دیدم که با حواسِ پرتی که دارم و گرفتاریهای کنگره این [پاکت] را جا خواهم گذاشت و خیلی بد خواهد شد.
این است که نگاه کردم، اتفاقاً علی باستانی [1303 ـ 1398 ش] خبرنگار اطلاعات که دوست خیلی صمیمی من هم هست آنجا بود، دادم به او گفتم این را [بگیر]. بعد نگاه کردم دیدم این برچسب روی پاکت است، آن برچسب را کندم و یعنی مقاله را درآوردم، پاکت را برداشتم و خود مقاله را دادم به او.
[امام خمینی را مرتجع و مخالف اصلاحات و عامل استعماری معرفی میکرد و اشاراتی به اصل و نسب هندی و تخلّص شعری او داشت…] چون من باید بلافاصله میرفتم سر کمیسیون و اساسنامه و حتماً هم یک جایی جا میگذاشتم چون حواسم پرت بود دیگر گرفتاریهای زیاد [پیش آمد…]».40
اسکندر دِلدَم، گفتههای علی باستانی را در این باره چنین نقل میکند:
«… هویدا مقالهای را که در دفتر مطبوعاتی او به ریاست فرهاد نیکخواه [نیکوخواه] تهیه شده بود در پاکات سربسته (با مهر و نشان وزارت دربار شاهنشاهی) ضمن کنگرهٔ حزب رستاخیز که در روز [14] دیماه 1356 در سالن دوازدههزارنفری مجموعهٔ ورزشی آریامهر (آزادی کنونی) برپا شده بود به دست داریوش همایون میدهد و میگوید [بنابراین است که] اول در روزنامهٔ اطلاعات بعداً در سایر نشریات چاپ شود. دستور اعلیحضرت همایونی است.
همایون وقتیکه سرگرم رفتن به سالن ناهارخوری برای صرف غذا بود پاکت روزنامهٔ کیهان را دست امیر طاهری [زادهٔ 1321 ش] میدهد. در همین حین چشمش به علی باستانی میافتد که او هم سرگرم رفتن به محل ناهارخوری بوده است. باستانی را صدا میکند و میگوید: بیا این را بگیر مال شماست (روزنامهٔ اطلاعات).
باستانی میگوید: در آن زمان رسم بود مطالب فرمایشی را از طریق وزارت اطلاعات (دولت) و بعضاً ساواک به ما تحمیل میکردند. من چون دیدم مارک و نشانی وزارت دربار روی پاکت است به داریوش همایون گفتم: این مختص ما هست یا به دیگران هم دادهاید؟
داریوش همایون که آدم زرنگی بود برمیگردد پاکت را پس میگیرد. مقالهٔ محتوی آن را درمیآورد به باستانی میدهد و پاکت را مجدداً در جیبش میگذارد. تأکید دوباره هم میکند که باید در شمارهٔ فردا چاپ شود.
من در این مورد با علی باستانی صحبت کردم. باستانی گفت در جریان برگزاری کنگرهٔ حزب رستاخیز به شرکتکنندگان ساندویچ داده میشد اما برای مقامات سیاسی و روزنامهنگاران در محل جداگانهای ناهار کامل میدادند.
چون همایون تأیید [تأکید] کرده بود مطلب باید در شمارهٔ فردا چاپ شود و ابراهیم صفایی [زادهٔ 1316 ش] خبرنگار روزنامه با مقداری خبر و مطلب عازم مؤسسهٔ اطلاعات بود به او گفتم چند لحظه صبر کن تا یک نگاهی به این مطلب فرمایشی بیندازم، تیتر و سوتیتر لازم آن را در بیاورم و تعیین اندازه کنم، بدهم آن را هم با خودت ببری… .
در همان محل ناهارخوری سرگرم خواندن مطلب شدم. دیدم مطلبی غیرعادی است و عبارات سخیف و توهینآمیز زیادی دارد. با صلاحدید خودم چند پاراگراف آن را خط زدم و چند جمله و کلمهٔ مستهجن دیگرش را هم در آوردم و بدون دخالت دیگری آن را برای حسین بنیاحمد، سردبیر وقت روزنامه، فرستادم…».41
هوشنگ اعلم (زادهٔ 1327 ش)، که سال 1356 خبرنگار سرویس سیاسی روزنامهٔ رستاخیز بود در گفتوگویی با نگارندهٔ این سطرها گفت:
«… برای پوشش خبری کنگرهٔ فوقالعادهٔ حزب رستاخیز به سالن دوازدههزارنفری رفته بودم. از همهٔ شهرهای ایران آمده بودند. صبح جمشید آموزگار و معاونهایش سخنرانی کردند. ظهر شد. ناهار را بستهای دادند.
من بهاتفاق همکارهای خبرنگار بستهٔ ناهار را گرفتیم و رفتیم فضای باز، کف چمنهای بیرون سالن ناهار خوردیم و برگشتیم در جایگاه خبرنگارها نشستیم تا جلسهٔ بعدازظهر شروع شود. جوک میگفتیم و میخندیدیم. مشغول خنده بودیم که یکی از گاردیها آمد و گفت: “آقای [داریوش] همایون کار باهاتون داره”.
حدود 6 نفر بودیم و شاید 7 نفر خبرنگارهای کیهان، اطلاعات، آیندگان، خبرگزاری پارس، خبرگزاری رادیو و تلویزیون را به یاد دارم. خودم هم که خبرنگار روزنامهٔ رستاخیز بودم.
پشت یک میز گرد با رویهٔ قرمز یک فنجان چای بود و همایون وسط پشت میز نشسته بود. چون در روزنامهٔ آیندگان هم مدیریت میکرد تا [بحرالدین] مهینتاش [زادهٔ 1311 ش] خبرنگار آیندگان را دید گفت: “آقای مهینتاش با شما کاری ندارم”. همان لحظه برای همهمان سؤال پیش آمد.
مهینتاش رفت. [همایون] رو کرد به عبدالرزاق حسنی گفت: شما از کجا هستی؟ حسنی گفت: خبرگزاری پارس. همایون بلافاصله با گفتن “با شما هم کار ندارم” او را بیرون فرستاد.
بعد خبرنگار خبرگزاری رادیو و تلویزیون و خبرنگار روزنامهٔ کیهان را به ترتیب به بیرون فرستاد. من [هوشنگ اعلم خبرنگار روزنامهٔ رستاخیز] و خبرنگار روزنامهٔ اطلاعات ماندیم. خودمان را که معرفی کردیم دو تا پاکت آ 4 (A4) از کیف بغل دستش آورد بیرون.
اوّل پاکت روزنامهٔ اطلاعات را داد و بعد من پاکت روزنامهٔ رستاخیز را گرفتم و منتظر حرف زدن همایون شدیم. همایون گفت: “دو تا مقاله است در اوّلین شمارهٔ روزنامه چاپ بشه، خیلی ممنون، خیلی ممنون”. برای ما عادی بود.
چون از این پاکتهای لاک و مُهر دربار، ساواک، وزارت اطلاعات [و جهانگردی]، نخستوزیری و دیگر سازمانها قبلاً داده بودند… آمدیم بیرون. خبرنگار اطلاعات گفت: “لاک و مُهر دربار است”. گفتم: “به خبرنگار اعتماد کردند. پاکت لاک و مُهر دربار را دادند”. مراسم تمام شد و هرکدام به محل کارمان رفتیم».42
بنا بر آنچه گفته آمد وجود چهار پاکت مسلّم شد. گویا پاکت روزنامهٔ کیهان را امیر طاهری، روزنامهٔ اطلاعات را علی باستانی – البته بدون پاکت -، روزنامهٔ رستاخیز را هوشنگ اعلم گرفتند و همایون پاکت آیندگان را به بحرالدین مهینتاش (خبرنگار گروه سیاسی روزنامهٔ آیندگان) تحویل نمیدهد و در جیب خودش میگذرد.
از کتاب اخگر انفجار





